سایر تابلوهای هلنا شین دشتگل
مقدمه‌اي بر نقاشي‌نامه
هلنا شين‌دشتگل
تا سنين نوجواني در راه هدفي بس شيرين نقاشي‌هايم را از گرايشات كودكانه تا هر سبكي كه بتواند به پرسش هاي آن دوران پاسخ دهد ، گسترش دادم .
با آغاز فعاليت هنري در مسير پيشرفت و شناخت از محيط پيرامون ، صميمانه بر موضوع انسان تكيه كردم و به كشيدن چهره هايي با موضوع هاي دلخواه و گاه متناسب با فضاي اجتماعي سرزمينم روي آوردم .
درگذر انديشه‌ها و مطالعاتم بر آثار باستاني يونان ، هنر مسيحي در دخمه‌ها ، پيكره هاي عظيم و پرتوان رنسانسي و باروكي تا لحظه نگاري امپرسيونيستي، هيچ وقفه‌اي را نمي‌شناختم .
پس از اين تكاپوي جستجوگر ، گرچه تنوع سبك در خلق چهره‌ها به اصول قديم بازگشته بود ولي مسير ديگري را مي پيمود تا بدان جايي كه «رنگ» و «خط» از گوناگوني قابل ملاحظه اي برخوردار گشت و در مقايسه با آثار اوليه ، تفاوت و اختلاف عميق را نمايان ساخت .

با گذر از اين مرحله ، نقاشي‌ها را با گسستن از شيوه اي كه در آن مهارت يافته و به آن اعتماد داشتم ؛ دستخوش دگرگوني هاي اساسي نمودم . شيوه اي كه به مراتب انتزاعي‌تر مي‌نمود . ضمن حفظ آموخته‌هايم نزد استاد بزرگوار «علي مطيع» (73-1370) ، دوره‌ي ديگر از جستجوهايم آغاز شد . اين مرحله با بررسي و پژوهش هايي در متن‌هاي ادبي ايران و همگامي آن با تصاوير نسخه‌هاي خطي به تحقق پيوست (1373). پيشرفت قابل ملاحظه اي در هر دو زمينه نمايان شد و روز به روز گسترش يافت تا جايي كه هرگز دل كندن از آن مسير نشد.
با چنين مقدماتي بود كه نقاشي‌هايي بيش از 100 اثر (78-1375) پديد آمد ، مجموعه‌اي كه بخشي از آن « موجودات غريب » ناميده شد. جهت بيان تصويري اين موجودات، از همان سبك آغازين نقاشي‌هايم بهره بردم كه مرا به هيچ روي خشنود نمي ساخت.

براي رهايي از شيوه‌ي مذكور به آزادي عمل در نحوه‌ي اجرا دست زدم ،كه پس از 1 سال تلاش مداوم ، ضمن حذف هرگونه اشاره به فضاي سه بعدي ، گونه‌اي ساده انگاري در بيان فرم و رنگ را پديد آورد و به هر ترتيب توانستم به روش دلخواه دست يابم.
حاصل كار رضايت بخش بود و مورد توجه بينندگان عام و خاص نقاشي‌هايم قرار گرفت . از آنجايي كه اين موجودات را در قالب هاي مختلف ايراني و اساطير شرق و غرب مورد پژوهش قرار دادم ، ديگر تمام وجود آدمي، طبيعت پيرامون و هر چه كه با آن در ارتباط بودم به همان شكل و شمايل غريبانه مجسم و در نظرم جلوه مي‌نمود . موضوعات عادي و روزمره جايي براي تامل نداشت .
با رويكردي دوباره و براي رهايي از اين بحران بار ديگر صميمانه بر موضوع انسان و با نوعي تضاد عاطفي تكيه كردم كه مجموعه‌ي « آدم – حوا» حاصل اين تلاش است . در اين كوشش عمدي از « طبيعت » بسيار آموختم و در پيوند با آن مجموعه‌ي « صورت فلكي» را با بيان تصويري مورد نظر پديد آوردم .
با برپايي نمايشگاهي تحت عنوان « ديدار با سيمرغ » (1381 ) كه همنام با عنوان كتاب ارزشمند آقاي دكتر « تقي پور نامداريان » بود ، قرين 1 سال از طرح‌ها و رنگ‌هاي ذهنم فاصله گرفتم و به پژوهش هايم رسيدگي نمودم . گويي هرگز نقاش نبودم .

اين دوره با قاب هاي خالي آويخته بر ديوار ، مطالعه‌ي آثار گوته ، سهروردي تا عين‌القضات در نهايت سكوت سپري شد .
ديدار از قاب‌ها بسيار آموزنده بود . قاب‌هاي خالي با شيشه‌هايي كه انعكاس هر تصويري بر آن نخستين تراوشات ذهنم را بيدار كرد .
ديگر بوم و سه پايه كافي نبود.
در اين دوره خصوصيت بهره‌مندي از سطوح ناهماهنگ و انواع وسايل كاربردي و تزييني نمايان شد و تنها پلي بود به سوي سازندگي بهتر. با تغيير دستمايه‌هاي كاري هر آنچه در پيرامونم بود از اشياء قديمي ، ميز كهنه ، قطعات جعبه‌هاي ميوه‌ي كنار خيابان تا منبع آب را بي نصيب از رنگ و نقش نگار نگذاشتم . در حياط خلوت كارگاه ، رنگ‌ها را به آسمان پاشيدم و از اثرات آن بر زمين ، طرحي از انبوه محبوبه‌هايم كشيدم و ناخواسته به‌ رنگ‌ها جان دادم . دير زماني به اين منوال سپري شد و آنگاه آرامش نسبي و صلح دروني به سراغم آمد . با تعداد آثار بي شماري كه يا ساخته و يا بر آن نقشي كشيده‌ بودم .

به هر ترتيب از تمام خرابي‌ها، دگرگوني ساختم و اين بار با رويكردي تازه در ادامه‌ي آثار گذشته ، يادداشت‌هاي روزانه‌ي ذهنم را در پيوند با هستي مصور نمودم. يادداشت‌هايي كه در اين تحصيل بي پايان و از هنگام شباب در درون خويش به همراه داشته و پس از تجربه‌اي كوتاه اما سخت فشرده دوباره بر صفحات دلخواه به بار نشاندم .
و چنين است كه به ياد گلي ، ديدار از سقاخانه‌اي ، عطر سبزه‌اي ، نغمه‌ي پرنده‌اي ، خواندن شعر و يادست نوشته‌اي از تحقيقاتم ، يادداشت‌هاي كوتاه مادرم ، روسري‌هاي رنگين تركمني كه هميشه آنها را به يادگار مي‌خريدم با گذراندن حادثه‌هاي تلخ و شيرين و با ياد خاطرات دور افتاده اما رنگين به دور از درگيري جريان‌هاي غالب در عرصه‌ي كنوني هنر ،‌دگرگوني‌ سال‌هايم را رقم زدم .

فيلسوف بلژيكي ، موريس مترلينگ چه به جا گفته است كه : « پايان مترادف آغاز است زيرا هر دو وجود ندارند .» و من اساساً نه به چيزي پايان دادم و نه چيزي را آغاز نمودم و تنها اين تكاپوي مستمر ، فرصتي را پديد آورد تا سادگي آن همه پيچش‌ها بيابم .
اميد كه جنبه‌هاي سازنده‌ي آثار اين مجموعه ، بيش از جنبه‌هاي نقادانه‌اي آن به ديده ‌آيد.
«لاجرم اين جا سخن كوتاه شد
رهرو و رهبر نماند و راه شد »
(عطار ، منطق‌الطير)
هلناشين دشتگل
24 شهريور 1383 ، تهران